Home icon Бош саҳифа»Ўзбек адабиёти»Қадимги ёдгорликлар»Ғазнавийлар давридагни турк тили
Facebook
Ғазнавийлар давридагни турк тили PDF Босма E-mail

Қуйидаги матн Ғазнавийлар давридаги ўрта аср туркий тилида (ўғуз-қарлуқ услубида) қайта ёзилди. Бу тил Маҳмуд Ғазнавий саройи атрофида, хусусан Ал-Бируний ва Фирдавсийга яқин муҳитда шаклланган, қадимги Хуросон ва Мовароуннаҳрда ишлатилган, Қорахоний, Селжуқий ва кейин Темурий давр тилларига ўтиш босқичи саналади.

---

Мусулман түрк будунлардын илк дәвләтләр онунчи әсрден башлап пайда болдылар. Бу дәвләтләр Қараханийлар, Ғазнавийлар ве Салжуқийлар эдиләр.

Ғазнавий дәвләт — түрк будунларның йана бир улуқ дәвләтидур. Бу дәвләт Субуктегин хан ве андин кейин оғлу Маҳмуд Ғазнавий заманида барлиққа келдүр. Маҳмуд хан улуқ сардор, улуқ султан эдүр. У кўп юртларни зәбт итдүр: Ҳиндстондан Табористонға қадар елләр алындұ.

Ғазна йуртының бәклері Ислом динға тоқулдылар ве шариат билән ел идәрә итдүрләр. Бу йуртта илм ве ҳикмәт көп эдүр: ал-Бируний, Унсурий, Бектагий, ве Фирдавсий каби зийалылар Ғазна дарғаҳида яшадылар.

1040-йылда Дәндәнәкән урушида Ғазнавилар Салжуқийлардан мағлуб болдулар, андин йурт ичида ихтилофлар башландұ. Ахырда, 1183-йылда Ғазнави йурты бир неччә болуң болуб, заиф болдұ.

Лекин Ғазнави дәвләт түрк будунлар арасында Ислом ве илмниң таралишида катта рол ойнадұ. Улар қурған мадраса, сарой, кутубхана ве мечитләр бугунгичә хатирләндүр.

Абу Муслим