Эй, устамонлик билан дарвешлар кийимини кийиб олиб, шому саҳарда бўкириб, фарёд ураётган, хирқанинг ҳар чеккасига шайхлик ва тақводорлик макрлари ямоқларини тикиб олиб, унга яна юмалоқ шаклли қоғозларни қадаб, уларни ҳар бирига мўлжаллаб, иплари макр ришталари бўлиб, игнаси эса иблиснинг мўйлабидек.
Бошидаги эски салласи бурам-бурам бўлиб кетган, эгри ҳассаси, ҳийла уйининг устуни, кошки у синиб, бу уй йиқилганида эди. Қўлидаги тасбиҳ доналарини бутпараст йўнган.
Беўхшов соқоли кулгу учун осилгандек, кўриниши ҳам эгри ёғоч устига чиқиб ўтирган эчкидек туюлади. Ишида эчкичалик ҳам тўғрилик йўқ, у ўғрини тутса, бунинг ўзи ўғрилик қилади. Эчки аҳлига яшил ўт, яхшилик тиласа, мингта эчкига ҳам пешволик қила олади. Тоғда ҳам, даштда ҳам тўдани бошқариб, йўл қийинчиликларидан омон олиб ўтади. Қоп-қоронғи водийда ҳам йўл топиб, тўғри йўлдан адаштирмай галасини бошқаради. Бу тўдасига тўғри йўл кўрсатиб борса, буниси тўғри жаҳаннам ўти томон бошлайди.
Ул ажойиб тўда зулмат водийси томон йўл олиб, хонақоҳга етиб боришади-да, у ерга бўйра тўшаб, риёкор шайхни ўзларига шайх деб атайдилар. Ўзини ориф деб, Хизр деб билган бу «пир» «муридлар»ни ўз усулларига ўйнатади. Шайхга муносиб риё аҳли гоҳи баланд овоз билан бақиришиб, гоҳида пирпиракдек чарх уришиб, ўрнидан туролмайдиган даражада беҳол бўлиб тиқилишади. Бундай эл ёмонларнинг ёмонидурларким, улардан ёмонроқ кишиларни топиб бўлмайди. Буларга, ҳатто дўзах ҳам ҳайф. Улар ўтга ҳам азоб берадилар.
Эй кўнгул, икки жаҳондангина эмас, ҳатто жонларидан ҳам кечадиган, жонига жонини фидо қилишга тайёр турувчи элга жаҳонлар фидо бўлсин. Улар қай томон назар ташласалар, Ҳақни кўрадилар, набий суннатига амал қилиб, жаннат умидини ҳам, дўзах ваҳимасини ҳам назар-писанд қилмайдилар. Борлиқни фоний билиб, ўзларини йўқлик ўти ичида кул айлайдилар. Уларга муҳаббат лофи раво эмас.

Хожа Абдуллоҳ Ансорий ҳақида ҳикоя

Ул зоти бобаракотни Ҳирот аҳли, уларгина эмас, балки барча коинот аҳли солик қибласи деб атаган. Абдуллоҳ Ансорий бир куни дедиларки: «Менинг ишим тоатдир, тангрининг амрига итоатдир. Бундан мақсадим дўзах ўтининг қўрқинчи ҳам, жаннат ҳам эмасдир. Инсон қўрқув билан Ҳаққа сиғинса, ўзининг нафсини қутқариш учун енгилган бўлади. Ким ҳорғинлик чекар экан, жаннатдан ўрин олишдан умидворлик қилган бўлади.
Ҳақдан ҳар иккови йироқдир, иш ҳақи учун иккаласи мардикордир.
Менинг ишим доимо топиниш бўлди, қўрқуву умид иккаласи ҳам бўлди. Бандалик ишимга жавобгарман, туну кун ишим бундай бўлса узрлиман, тоатим унга лойиқ бўлмаса ҳам бирон соатим усиз бўлмасин. Қил деди, ҳар ишини қиламан. Рад қилиши ёки қабули билан ишим йўқ».
Учмоғу зоҳид, томуғу булҳавас,
Бўлса ҳавас ёр Навоийға бас.
Ёр юзи ёди била шод ўлай,
Дўзах ила равзадан озод ўлай.