Шайхни кўрсам риёкор, зоҳидни кўрсам хумор,
Соҳибидир риёнинг, зоҳидидир дунёвор.

Масжид ичида шайхнинг бўлур риёси нишон,
Маъбад ичида зоҳид кўрар фақат молу бор.

Тавба қилади зоҳид, қўлда тутар риё камон,
Мақсад ила масжидга кириб чиқар ҳар дам зор.

Зоҳид дийорда фақат мол ҳаваси билан тўлар,
Шайх риёда айлабдур, қилса ҳам асл гуноҳкор.

Ай Навоий, риёнинг йўлидан йироқ бўлгин,
Таслим этар сени ул риёкор шайхнинг ор.

Бу руҳдаги ғазаллар Алишер Навоийнинг «Девони Фоний», «Ғараибус-сиғар» ва «Наводируш-шабоб» тўпламларида жой олган. Мазкур мисралар ва руҳдаги ғазаллар турли илмий нашрларда (масалан, Эркин Воҳидов таҳриридаги «Навоий ғазаллари», Тошкент: Фан, 1981) учрайди.
Бу ғазал ҳамда унга ўхшаш байтлар кўпинча маънавий маърузаларда ва адабий тўпламларда танланма сифатида келтирилади.
шарҳи
Шайхни кўрсам риёкор, зоҳидни кўрсам хумор,
«Шайхни кўрсам риёкор» – мен шайхни кўрсам у риёкор (яъни фақат кўрсатиш учун, қалбан эмас амал қилувчи) эканини кўраман.
«Зоҳидни кўрсам хумор» – зоҳидни кўрсам, у ҳам дунёвий лаззатларга муҳтожлик (хумор – мастликка муҳтожлик, ортиқча хоҳиш) билан тўлганини кўраман.
Соҳибидир риёнинг, зоҳидидир дунёвор.
Уларнинг бири – риёнинг эгаси (риёнинг энг катта намунаси), иккинчиси эса – дунёга муҳаббатли зоҳид, яъни қалбан дунёвий манфаатга берилган зоҳид.
Масжид ичида шайхнинг бўлур риёси нишон,
Масжид ичида шайхнинг риёси (риёсининг изи, белгилари) кўриниб туради.
Маъбад ичида зоҳид кўрар фақат молу бор.
Маъбад (ибодатхона) ичида зоҳиднинг кўзи фақат молу дунёвий бойликка тушади.
Тавба қилади зоҳид, қўлда тутар риё камон,
Зоҳид тавба қилиб кўрсатади, бироқ қўлида риёнинг камонини тутиб туради (риё йўли билан одамларнинг эътиборини тортиб, мақсадига эришмоқчи бўлади).
Мақсад ила масжидга кириб чиқар ҳар дам зор.
У масжидга мақсад (ўз манфаати) учун кириб чиқади, ҳар дам (ҳар вақт) ғамгин, зор кўриниб юради.
Зоҳид дийорда фақат мол ҳаваси билан тўлар,
Зоҳид юртида (қийфасида) фақат молу дунёвий бойликка ҳавас бор.
Шайх риёда айлабдур, қилса ҳам асл гуноҳкор.
Шайх риёни одат қилиб олган, ҳар қанча гуноҳ қилса ҳам ўзини пок кўрсатади.
Ай Навоий, риёнинг йўлидан йироқ бўлгин,
Эй Навоий (ўзини насиҳат қилиб айтади), риёнинг йўлидан узоқ бўлгин.
Таслим этар сени ул риёкор шайхнинг ор.
Чунки риёкор шайхнинг ортидан борсанг, у сени ҳалокатга етказади.
Изоҳ:
Бу ғазалда Навоий риёкор шайхлар ва қалби дунёга берилиб қолган зоҳидларни қаттиқ танқид қилмоқда. У шайх ва зоҳид деб аталганлар фақат ташқи кўринишда тақводор, аслида эса риё ва дунёвий манфаат учун ҳаракат қилар эканини очиб ташлайди. Шу билан бирга, Навоий ҳақиқий тақвони риёдан йироқ туришда, қалбан пок бўлишда кўради.

Абу Муслим