Иброҳим Адҳамнинг ҳидоят топиши ва тарки дунё қилиши
Иброҳим Адҳам Балх шаҳрининг султони эди. У қўшин ва хизматчиларга эга, бойлик ва ҳашамат ичида яшар эди. Бир куни у одатдагидек ов қилиш учун тоғларга чиқди. Бир ҳайвонни кўриб, отини ҳайдади ва тутиб олиш учун ягона ўзи уни таъқиб қилди. Бу пайтда отдан тушгани, чалғитгани йўқ — фақат ов ортидан юрарди. Бир пайт от тўхтади, Иброҳим Адҳам эса ҳайрон қолди, чунки ён атрофида одам йўқ, бироқ аниқ овоз эшитилди:
"Эй Иброҳим! Бу овқат ов эмас! Бу овқат ҳидоятдир!"
Иброҳим Адҳам ҳайрон бўлиб атрофга қаради. Ҳеч ким йўқ. Отда юришда давом этди. Қайтадан овоз келди:
"Эй Иброҳим! Бу ов эмас, балки бу Аллоҳнинг чақирувидир!"
Бу овоз қалбига қаттиқ таъсир қилди. У шундай ҳолатга тушдики, қалбига хавф ва ваҳима тушди. Отдан тушди, товонларидаги товонпўшларни ечиб, пиёда юра бошлади. Тоғдаги бир зоҳид кишига борди ва ундан Аллоҳга яқинлашиш йўлини сўради.
Зоҳид унга:
“Сен дунёга раб бўлган эмас, балки Аллоҳнинг бандаси бўлганингни тан ол. Ҳақиқий подшоҳлик — нафсингни жиловлаш ва Аллоҳга итоатда бўлишдир”, деди.
Шу кундан бошлаб Иброҳим Адҳам дунёдан воз кечиб, барча бойлик ва подшоҳликни ташлаб, тарки дунё қилди. У ўзини ибодат, зикр, илм ва ҳақиқий таваккулга бағишлади.
Унинг заҳмат ва тааввакулига оид воқеалар
Иброҳим Адҳам (р.а.) ҳаёти давомида фақирликда яшаган, киши танимас ҳолга тушгунча заҳмат ва ибодат билан машғул бўлган. Бир куни ундан сўрашди:
— Сиз подшоҳ эдингиз, нега бундай қийналишни танладингиз?
У жавоб берди:
— Мен қул эдим. Дунё менга подшоҳликни зийнат қилди. Аммо қалбим тўлмасди. Ҳақиқий осойишталик ва бахтни Аллоҳнинг ёдида ва унинг бандалигида топдим.

Иброҳим Адҳам ва нафс тарбияси ҳақида
Бир куни Иброҳим Адҳам бозорда юрибди. Бир киши унга нон парчаси ташлади ва таъна қилди:
— Эй тентак, нонни ҳам емаяпсанми?
Иброҳим Адҳам паст эгилиб, ўша нонни олди ва шукр билан еб:
“Эй Раббим, Сен менга бу нонни ҳам кўрсатдинг, менга ризқингни ман қилмадинг”, деди.

Охирги сўзлари ва вафоти
Иброҳим Адҳам раҳимаҳуллоҳнинг вафоти Сурияда содир бўлган, айрим манбаларга кўра Луққада ёки Жаблияда. У вафот этган пайтда шундай дуо қилгани ривоят қилинади:
"Эй Раббим, мени Сени севганим учун кечир, чунки мен Сени танигандан бери нафсимга оғирлик қилдим, лекин Сендан юз ўгирмадим!"
Иброҳим Адҳам (р.а.) — тасаввуф тарихидаги буюк зоҳид ва ваориълардан бири. Унинг ҳаёти нафақат тарки дунё қилишнинг намунаси, балки қалб поклиги, ҳақиқий тақво, таваккул ва фақирликни Аллоҳнинг розилиги учун қабул қилишнинг ёрқин намунасидир. Унинг сўзлари ва ҳикматлари асрлар давомида уламолар ва мўъминлар томонидан ибрат манбаи сифатида ўрганилмоқда.

Абу Муслим (профессор)